VATT.UZ

Elektr Tushunchalari

104 ta birlik va tushuncha — fizika formulalari va amaliy misollar bilan

impedans

O'zgaruvchan tok zanjirida to'liq qarshilik — rezistans va reaktansning vektoriy yig'indisi

reaktans

Induktiv yoki sig'imli elementning o'zgaruvchan tokka ko'rsatadigan reaktiv qarshiligi

transformator

Elektromagnit induksiya orqali AC kuchlanishini o'zgartiruvchi qurilma

kondensator

Elektr zaryadini o'zida to'playdigan ikki o'tkazgichli (plastinali) element

rezistor

Elektr zanjirida belgilangan qarshilik ta'minlaydigan element

induktor

Magnit maydon energiyasini to'playdigan katushka (bobin)

diod

Faqat bir yo'nalishda tok o'tkazadigan ikki qutbli yarimo'tkazgich element

tranzistor

Elektr signallarini kuchaytiruvchi yoki kalit vazifasini bajaradigan yarimo'tkazgich element

er ulanishi (zamlama)

Elektr qurilmaning korpusini yer bilan ulash — xavfsizlikni ta'minlovchi chora

qisqa tutashuv

Elektr zanjirida o'ta kichik qarshilikli yo'l paydo bo'lishi natijasida juda katta tok oqishi hodisasi

parallel ulanish

Elementlar parallel ulanganda ularga bir xil kuchlanish tushishi

ketma-ket ulanish

Elementlar ketma-ket ulanganda bir xil tok oqishi

uch fazali tok

Uch o'zgaruvchan tok zanjirlari birlashmasidan iborat sistema — fazalar orasida 120° farq

bir fazali tok

Bitta sinusoidal o'zgaruvchan tok — O'zbekistonda 220 V, 50 Hz

Omning qonuni

Tok kuchlanishga to'g'ri va qarshilikka teskari proportsionalligini bildiruvchi asosiy elektr qonuni

quvvat formulasi

Elektr quvvatini kuchlanish va tok orqali hisoblash: P = U × I = I²R = U²/R

energiya formulasi

Elektr energiyasini quvvat va vaqt orqali hisoblash: E = P × t (P vatt, t soniya, E joul)

volt-amper

Ko'rinma quvvatning SI birligi — S = U × I

kilovolt-amper

Ming volt-amperga teng ko'rinma quvvat birligi — transformator va generator uchun standart

var

Reaktiv quvvatning birligi — Q = U × I × sin φ

kilovar

Ming varga teng reaktiv quvvat birligi — sanoat kompensatsiya qurilmalarida qo'llaniladi

kandela

Yorug'lik intensivligining SI asosiy birligi — 2019 yildan beri Kcd konstantasi orqali aniqlanadi

lyumen

Yorug'lik oqimining SI birligi — 1 lm = 1 cd·sr (kandela × steradian)

lyuks

Yorug'lanishning SI birligi — 1 lx = 1 lm/m² (bir kvadrat metr yuzaga tushgan bir lyumen)